Η Δημοτική Αστυνομία, όπου λειτουργεί ουσιαστικά, παράγει και δυσαρέσκεια. Κλήσεις, έλεγχοι, παρατηρήσεις. Κανένας δήμαρχος δεν κερδίζει εκλογές μόνο με πρόστιμα. Η μη λειτουργία Δημοτικής Αστυνομίας στο Περιστέρι σημαίνει: αποφυγή συγκρούσεων με επαγγελματικές ομάδες, περιορισμό της καθημερινής τριβής με τους πολίτες, διατήρηση ενός μοντέλου «χαμηλής όχλησης» εξουσίας.
γράφει ο «Αυτοδιοικητικός»
Η συζήτηση για τη Δημοτική Αστυνομία στην Ελλάδα επανέρχεται με ένταση ύστερα από δεκατέσσερα χρόνια θεσμικής αδράνειας και αποσπασματικών παρεμβάσεων. Οι πρόσφατες προσλήψεις 953 δημοτικών αστυνομικών μέσω ΑΣΕΠ, παρουσιάστηκαν ως αποκατάσταση ενός θεσμού που αποδυναμώθηκε στα χρόνια της κρίσης, χωρίς φυσικά να υπάρχουν απαντήσεις η διευκρινίσεις για την περίπτωση του Δήμου Περιστερίου στον οποίο δεν αναφέρεται κανένας διορισμός. Όμως, όπως συχνά συμβαίνει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: η ύπαρξη ή μη Δημοτικής Αστυνομίας δεν είναι απλώς ζήτημα νόμου ή προκήρυξης, αλλά καθαρή πολιτική επιλογή.
Και αν κάτι αναδεικνύει καθαρά αυτή την αντίφαση, είναι η περίπτωση του Δήμου Περιστερίου.
Ένας θεσμός που δεν λειτουργεί παντού με τον ίδιο τρόπο
Η Δημοτική Αστυνομία δεν είναι ενιαία εμπειρία σε όλη τη χώρα. Αντιθέτως, λειτουργεί ως καθρέφτης της διοικητικής και πολιτικής κουλτούρας κάθε δήμου. Άλλοι δήμοι την αξιοποιούν ως εργαλείο ρύθμισης της καθημερινότητας, άλλοι ως μηχανισμό ελέγχου του δημόσιου χώρου και άλλοι -όπως αποδεικνύεται- επιλέγουν συνειδητά να μην την ενεργοποιούν.
Αυτό δεν εξηγείται από το θεσμικό πλαίσιο. Το πλαίσιο υπάρχει. Οι προσλήψεις υπάρχουν. Οι αρμοδιότητες είναι σαφείς. Εκεί που διαφέρει η εικόνα είναι στις προτεραιότητες της δημοτικής εξουσίας.
Αθήνα: Δημοτική Αστυνομία ως εργαλείο πολιτικής παρουσίας
Στον Δήμο Αθηναίων, η Δημοτική Αστυνομία λειτουργεί ως εμφανές και ενεργό τμήμα της διοίκησης. Παρεμβαίνει:
- στη στάθμευση,
- στο υπαίθριο εμπόριο,
- στη διαχείριση τουριστικών περιοχών,
- στην εποπτεία πλατειών και γειτονιών υψηλής επισκεψιμότητας.
Εδώ, η επιλογή είναι σαφής: ο δήμος θέλει ορατή παρουσία στον δημόσιο χώρο. Η Δημοτική Αστυνομία λειτουργεί όχι μόνο πρακτικά, αλλά και συμβολικά — ως μήνυμα ότι ο δήμος ασκεί εξουσία και έλεγχο.
Το πολιτικό κόστος των ελέγχων θεωρείται διαχειρίσιμο. Το πολιτικό όφελος της «τάξης» και της εικόνας υπερτερεί.
Πειραιάς: λειτουργικότητα και συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ.
Στον Πειραιά, η Δημοτική Αστυνομία κινείται σε πιο πραγματιστικό μοντέλο. Η έμφαση δεν είναι στη σύγκρουση, αλλά στη συνεργασία:
- με την ΕΛ.ΑΣ.,
- με το Λιμενικό,
- με τις δημοτικές υπηρεσίες.
Ο δήμος χρησιμοποιεί τη Δημοτική Αστυνομία για συγκεκριμένες ανάγκες: λιμάνι, εμπορικές ζώνες, κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση. Δεν επιδιώκει θεαματικότητα, αλλά λειτουργικό έλεγχο.
Εδώ φαίνεται μια διαφορετική πολιτική ανάγνωση: λιγότερη επικοινωνία, περισσότερη διοικητική στόχευση.
Ίλιον και Αιγάλεω: μικρότεροι δήμοι, σαφείς επιλογές
Στους δήμους Ιλίου και Αιγάλεω, η Δημοτική Αστυνομία λειτουργεί με περιορισμένους πόρους, αλλά με ξεκάθαρο ρόλο. Δεν καλύπτει τα πάντα, δεν εμφανίζεται παντού — όμως υπάρχει.
Και αυτή η ύπαρξη έχει σημασία:
- για τη στάθμευση,
- για τις λαϊκές αγορές,
- για τους κοινόχρηστους χώρους.
Οι δήμοι αυτοί δείχνουν ότι ακόμη και με περιορισμένα μέσα, μπορεί να υπάρξει ελάχιστη αλλά σταθερή θεσμική παρουσία. Το μήνυμα προς τον πολίτη είναι σαφές: ο δήμος δεν αποσύρεται από τον δημόσιο χώρο.
Περιστέρι: η απουσία ως πολιτική στάση
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ερώτημα. Πώς είναι δυνατόν ένας από τους μεγαλύτερους δήμους της χώρας, με πυκνή δόμηση, έντονη εμπορική δραστηριότητα και χρόνια ζητήματα στάθμευσης και κοινόχρηστων χώρων, να μην διαθέτει λειτουργική Δημοτική Αστυνομία;
Η απάντηση δεν βρίσκεται:
- ούτε στην έλλειψη νόμου,
- ούτε στην απουσία προσωπικού πανελλαδικά,
- ούτε σε τεχνικές αδυναμίες.
Βρίσκεται στην πολιτική επιλογή της διοίκησης.
Η μη λειτουργία Δημοτικής Αστυνομίας στο Περιστέρι σημαίνει:
- αποφυγή συγκρούσεων με επαγγελματικές ομάδες,
- περιορισμό της καθημερινής τριβής με τους πολίτες,
- διατήρηση ενός μοντέλου «χαμηλής όχλησης» εξουσίας.
Δεν είναι αδυναμία. Είναι στρατηγική.
Όταν η καθημερινότητα θυσιάζεται στον φόβο του κόστους
Η Δημοτική Αστυνομία, όπου λειτουργεί ουσιαστικά, παράγει και δυσαρέσκεια. Κλήσεις, έλεγχοι, παρατηρήσεις. Κανένας δήμαρχος δεν κερδίζει εκλογές μόνο με πρόστιμα.
Όμως η απουσία της παράγει κάτι χειρότερο:
- ανομία χαμηλής έντασης, απορρύθμιση του δημόσιου χώρου και μετακύλιση ευθυνών στην ΕΛ.ΑΣ., η οποία δεν είναι φτιαγμένη για μικροπαραβάσεις καθημερινότητας.
Στο Περιστέρι, αυτή η επιλογή βαφτίζεται συχνά «κοινωνική ευαισθησία». Στην πράξη όμως πρόκειται για διοικητική αποχώρηση.
Η πολιτική διάσταση στο Περιστέρι: σιωπή, επιλογές και προτεραιότητες
Η περίπτωση του Δήμου Περιστερίου παρουσιάζει έντονο πολιτικό ενδιαφέρον. Παρά το μέγεθος του δήμου και τα αυξημένα ζητήματα καθημερινότητας (στάθμευση, κοινόχρηστοι χώροι, εμπορική δραστηριότητα), η Δημοτική Αστυνομία δεν λειτουργεί, (δεν υπάρχει).
Η στάση της δημοτικής αρχής
Η δημοτική διοίκηση έχει αποφύγει μέχρι σήμερα τις αναλυτικές δημόσιες τοποθετήσεις για το θέμα, περιοριζόμενη σε γενικές αναφορές περί «διοικητικής ωρίμανσης» και «αναμονής ολοκλήρωσης των διαδικασιών».
Σύμφωνα με αυτοδιοικητικές πηγές:
- η επιλογή είναι συνειδητή και όχι τυχαία,
- βασίζεται στην εκτίμηση ότι το κόστος λειτουργίας δεν δικαιολογεί το πολιτικό όφελος,
- και εντάσσεται σε ένα μοντέλο διοίκησης που προτιμά κεντρικό έλεγχο αντί νέων αυτόνομων υπηρεσιών.
Η αντιπολίτευση και οι αιχμές
Παρατάξεις της αντιπολίτευσης στο Περιστέρι έχουν επανειλημμένα θέσει το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο, κάνοντας λόγο για:
- «Δήμο εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων χωρίς βασικό μηχανισμό τοπικής αστυνόμευσης».
Σε πολιτικό επίπεδο, η απουσία Δημοτικής Αστυνομίας ερμηνεύεται από την αντιπολίτευση ως:
- επιλογή αποφυγής συγκρούσεων με επαγγελματικές ομάδες,
- φόβος πολιτικού κόστους από ελέγχους,
- και ένδειξη συγκεντρωτικής διοικητικής λογικής.
Επιμύθιο: η Δημοτική Αστυνομία δεν είναι τεχνικό ζήτημα
Το ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται Δημοτική Αστυνομία. Το ερώτημα είναι τι είδους δήμο θέλει να είναι κάθε δημοτική αρχή.
- Δήμος με κανόνες ή δήμος με ανοχή;
- Δήμος με παρουσία ή δήμος με απόσυρση;
- Δήμος που ρυθμίζει ή δήμος που απλώς διαχειρίζεται;
Η Δημοτική Αστυνομία δεν αποτυγχάνει εκεί όπου δεν υπάρχει. Αποτυγχάνει η πολιτική βούληση να ασκηθεί τοπική εξουσία.
Και στο Περιστέρι, αυτή η απουσία δεν είναι ουδέτερη. Είναι πολιτική θέση.
Συμπέρασμα και Αντίλογος
Η πρόσφατη μαζική προκήρυξη προσλήψεων στη Δημοτική Αστυνομία μέσω ΑΣΕΠ και η αναμόρφωση του ρόλου της υπηρεσίας αποτελούν σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα. Αυτή η κίνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες ελλείψεις και να διορθώσει μια μακρά περίοδο υποστελέχωσης.
Ωστόσο, η πραγματική λειτουργία και αποτελεσματική εφαρμογή αυτού του σχεδίου εξαρτάται από πολλά περισσότερα παρά μόνο από την ύπαρξη προκηρύξεων. Απαιτείται συντονισμός σε επίπεδο δήμων, χρηματοδότηση, διοικητική υποστήριξη και, κυρίως, χρόνος· πόροι που δεν είναι πάντα διαθέσιμοι ή άμεσα εφαρμόσιμοι.
Η περίπτωση του Δήμου Περιστερίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των δυσκολιών: παρά τις αποφάσεις και τις κατά καιρούς ανακοινώσεις, η Δημοτική Αστυνομία παραμένει μια υπηρεσία στα χαρτιά, με τις λειτουργικές αρμοδιότητές της να εκτελούνται από άλλα όργανα της τάξης — κυρίως της Εθνικής Αστυνομίας.
Αυτή η πραγματικότητα θέτει ευρύτερα ερωτήματα για το πώς οι θεσμοί της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να ενισχυθούν ουσιαστικά, όχι μόνο με αποφάσεις αλλά και με εφαρμόσιμες και χρηματοδοτούμενες πρακτικές — ένα στοίχημα που ακόμη δεν έχει κερδηθεί σε αρκετές πόλεις της χώρας.